BSOD Diagnosehulp: van blauw scherm naar oorzaak

Weinig dingen laten je hart zo overslaan als een Blue Screen of Death. Je pc valt midden in een game of een document weg, er verschijnt een blauw scherm met een QR-code, en na de herstart weet je nog steeds niets. Het goede nieuws: een BSOD is eigenlijk een foutrapport. Windows vertelt je precies wat er misging — je moet alleen weten waar je moet kijken.

Stap 1: noteer de stopcode

Onderaan het blauwe scherm staat een stopcode, bijvoorbeeld KERNEL_SECURITY_CHECK_FAILURE of IRQL_NOT_LESS_OR_EQUAL. Soms staat er ook een bestandsnaam bij, zoals nvlddmkm.sys of ntoskrnl.exe. Die twee gegevens samen zijn je belangrijkste aanwijzing. Maak een foto voordat je pc opnieuw opstart.

• Stopcode met een .sys-bestand erbij: bijna altijd een driver.
• WHEA_UNCORRECTABLE_ERROR: wijst richting hardware, voeding of instabiele overklok.
• MEMORY_MANAGEMENT of PAGE_FAULT_IN_NONPAGED_AREA: verdenk je RAM of het geheugenprofiel (XMP/EXPO).
• CRITICAL_PROCESS_DIED: vaak beschadigde systeembestanden na een mislukte update.

Stap 2: lees de minidump

Windows schrijft bij elke crash een klein dumpbestand weg in C:\Windows\Minidump. Met de gratis tool WhoCrashed of BlueScreenView lees je die in twee klikken uit, zonder dat je iets van kernel-debugging hoeft te weten. Zie je in meerdere dumps steeds dezelfde driver terugkomen, dan heb je je dader.

Stap 3: sluit het simpele uit

1. 1Draai sfc /scannow en daarna DISM /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth om beschadigde systeembestanden te herstellen.
2. 2Update je chipset-, opslag- en grafische drivers rechtstreeks bij de fabrikant — niet via Windows Update.
3. 3Zet XMP/EXPO tijdelijk uit in het BIOS en test of de crashes stoppen.
4. 4Draai een nacht MemTest86 om je RAM uit te sluiten.
5. 5Controleer de SMART-waarden van je SSD met CrystalDiskInfo.

sfc /scannow
DISM /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth
chkdsk C: /scan

Stap 4: isoleer met een schone start

Crasht het systeem alleen onder belasting, dan wijst dat richting voeding, temperaturen of een instabiele overklok. Crasht het willekeurig, ook op het bureaublad, dan zit je vaker in driver- of geheugengebied. Met msconfig kun je alle niet-Microsoft-services uitzetten en zo stap voor stap terugkomen bij de boosdoener.

Kom je er niet uit?

Post je stopcode, je systeemspecificaties en de uitkomst van je minidump in ons #hulp-en-vragen kanaal. Er zit vrijwel altijd iemand online die dezelfde fout eerder heeft gehad. Hoe meer details je meegeeft, hoe sneller je antwoord hebt.